Mục lục bài viết
Tỉ lệ vàng trong kiến trúc chính là sự cân bằng, cân đối, hài hòa trong thiết kế các chi tiết, sắp xếp bố cục dựa theo bảng chữ cái Hy Lạp, và được xác định bởi dãy số Fibonacci bắt đầu từ 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34. Vậy tỉ lệ vàng được ứng dụng cụ thể như thế nào trong thiết kế kiến trúc.
1. Lịch sử hình thành và ý nghĩa của tỉ lệ vàng trong kiến trúc
Tỉ lệ vàng trong kiến trúc có nguồn gốc từ thời cổ đại, khi mà con người nghiên cứu kỹ lưỡng về các quy luật tự nhiên, về sự cân đối, đối xứng. Kiến thức về tỉ lệ vàng cũng được phát triển từ sự quan sát của con người với những hiện tượng tự nhiên như vỏ ốc, cấu trúc của bông hoa, khuôn mặt người,… Chính những sự vật từ tự nhiên đã cho con người hiểu rõ hơn về tỉ lệ vàng và ứng dụng nó vào đời sống.
Tìm hiểu chi tiết về tỉ lệ vàng trong kiến trúc
Khi đã hiểu về tỉ lệ này, các nhà thiết kế đã ứng dụng các quy luật và tỉ lệ vàng vào quá trình thiết kế kiến trúc của họ để tạo ra sự hài hòa. Tỉ lệ vàng được áp dụng bằng cách chia bố cục, không gian hoặc các chi tiết khác trong công trình với tỉ lệ 1.61803 để đạt sự cân đối tự nhiên.
Một ví dụ nổi tiếng về tỉ lệ vàng trong thiết kế công trình là Đền Parthenon tại Hy Lạp được xây dựng vào khoảng thế kỷ 5 TCN trên núi Acropolis. Đây là một ngôi đền thờ thần Athena, và được biết đến như một trong những công trình vĩ đại nhất thế giới tuân theo nguyên tắc tỉ lệ vàng để tạo nên sự cân đối hoàn mỹ.
Xét về mặt ý nghĩa, nhiều nhà thiết kế, kiến trúc sư xem tỉ lệ vàng là nguồn năng lượng tự nhiên bởi não bộ con người thường có xu hướng kết nối với những hình ảnh, sự vật, sự việc gây ấn tượng mạnh. Một tác phẩm được xây theo tỉ lệ vàng cũng sẽ mang đến cho người nhìn một cảm xúc đặc biệt về sự hài hòa, cân bằng và đối xứng tự nhiên. Ngoài lĩnh vực kiến trúc thì tỉ lệ này cũng được ứng dụng nhiều trong lĩnh vực nghệ thuật như nhiếp ảnh, hội họa, sinh học,…
Quá trình hình thánh và ý nghĩa khi ứng dụng tỉ lệ vàng trong kiến trúc
3. Tỉ lệ vàng trong kiến trúc được áp dụng như thế nào?
Để hiểu rõ quá trình ứng dụng tỉ lệ vàng trong kiến trúc, AWE sẽ phân tích cho bạn dưới 2 góc độ thiết kế là kiến trúc ngoại thất và kiến trúc nội thất:
3.1 Tỉ lệ vàng trong thiết kế kiến trúc ngoại thất
Trong thiết kế kiến trúc ngoại thất, tỉ lệ vàng được áp dụng một cách khéo léo để tạo ra những công trình hài hòa, đối xứng cân bằng tự nhiên. Kiến trúc sư có thể chia thành hình vuông và hình chữ nhật trong cấu trúc kiến trúc để tạo ra tỷ lệ xấp xỉ 1:1.61.
Tỉ lệ vàng cũng giúp xác định chính xác mối quan hệ giữa chiều rộng và chiều cao quả các thành phần như cột, sân, bậc thang, mái hiên,… đảm bảo công trình luôn cân đối, hài hòa và đáp ứng được mong muốn của người sử dụng. Đặc biệt với những công trình kiến trúc phong cách cổ điển, tân cổ điển được áp dụng tỉ lệ vàng thì thường sẽ mang đến vẻ đẹp tự nhiên, sang trọng và “sự hài lòng thị giác”.
3.2 Tỉ lệ vàng trong thiết kế kiến trúc nội thất
Tỉ lệ vàng trong thiết kế kiến trúc nội thất sẽ tạo ra sự cân đối, hài hòa trong từng chi tiết, đường nét của công trình. Nhờ tỉ lệ vàng mà kiến trúc sư có thể điều chỉnh bài trí nội thất sao cho phù hợp kích thước của căn phòng, kết hợp các cách bài trí và màu sắc đa dạng nhưng vẫn tuân thủ theo đúng tỉ lệ.
Ngoài con số chính là 1.61803 thì quy tắc 10-30-60 cũng được xem là tỉ lệ vàng trong thiết kế nội thất. Theo quy tắc này thì không gian nội thất sẽ sử dụng 3 gam màu chủ đạo, trong đó, 60% không gian dành cho màu chủ đạo ở tường, sàn nhà; 30% không gian dành cho một màu sắc chính trong nội thất và 10% không gian còn lại sẽ sử dụng một màu sắc trang trí nhỏ để tạo điểm nhấn. Sự kết hợp của tỷ lệ vàng và quy tắc màu sắc 10-30-60 sẽ tạo nên không gian sống thẩm mỹ.
Ứng dụng tỉ lệ vàng trong thiết kế kiến trúc ngoại thất, nội thất
4. Tham khảo một số công trình ứng dụng tỉ lệ vàng trong kiến trúc
Trên thế giới hiện nay có rất nhiều công trình được thiết kế theo tỉ lệ vàng, mang đến cho người nhìn những cảm xúc và “ấn tượng thị giác” đặc biệt.
4.1 Công trình kiến trúc đền Parthenon Hy Lạp
Đền Parthenon là ngôi đền thờ thần Athena, được xây dựng vào thế kỷ 5 TCN tại đất nước Hy Lạp. Trên ngôi đền được điêu khắc các tác phẩm nổi tiếng, chế tác từ đá cẩm thạch trắng, được xem là đỉnh cao nghệ thuật trong thời kỳ Hy Lạp cổ đại. Ngôi đền này cũng là biểu tượng đặc trưng cho sự kết thúc của thời kỳ này.
Về mặt kiến trúc, Đền Parthenon được đánh giá là một trong những công trình văn hóa vĩ đại nhất thế giới, là một di sản văn hóa kể lại câu chuyện của thời kỳ rực rỡ nhất trong lịch sử nghệ thuật và kiến trúc. Đặc biệt ngôi đền này còn là minh chứng về cách mà các kiến trúc sư thời đó ứng dụng tỉ lệ vàng vào thiết kế vô cùng chính xác.
4.2 Ứng dụng tỉ lệ vàng trong kiến trúc nhà thờ St Basil, Nga
Nhà thờ St. Basil tọa lạc tại Quảng trường Đỏ, Moscow, là một trong những biểu tượng văn hóa nổi tiếng, đặc trưng cho đất nước Nga. Công trình đảm bảo tỷ lệ vàng đạt 69.10%, thể hiện sự cân đối và tinh tế trong thiết kế. Nhà thờ sở hữu 9 mái vòm có hình dáng giống như ngọn đuốc bốc lên trên bầu trời, mang đến một diện mạo mới mẻ, độc đáo và thu hút ánh nhìn.
Tỉ lệ vàng trong kiến trúc được ứng dụng khi xây dựng Nhà thờ St. Basi
4.3 Đền Taj Mahal tại Ấn Độ
Đền Taj Mahal ở Ấn Độ là 1 trong 7 kỳ quan của thế giới, và là một công trình điển hình về việc áp dụng tỉ lệ vàng trong kiến trúc. Khi nhìn vào ngôi đền này, bạn sẽ cảm nhận được sự cân đối kỳ vĩ mà nó mang lại. Từ tọa độ của mỗi chi tiết đến tổng thể công trình, kiến trúc sư đã khéo léo để sử dụng tỉ lệ vàng và tạo ra một không gian hài hòa, ấn tượng.
Sự kỳ vỹ và vẻ đẹp không giới hạn của Đền Taj Mahal còn được thể hiện rõ qua các viên đá cẩm thạch trắng cùng đá ngọc trai được sử dụng, mang đến một kiến trúc kiệt tác, một vẻ đẹp không giới hạn.
4.4 Lâu đài Neuschwanstein, Đức
Lâu đài Neuschwanstein, Đức được xây dựng bắt đầu từ năm 1868 và hoàn thành vào năm 1886, là một công trình xuất sắc ứng dụng tỉ lệ vàng vào thiết kế kiến trúc. Lâu đài này đã mang đến nguồn cảm hứng cho bộ phim hoạt hình nổi tiếng “Công chúa ngủ trong rừng” của Walt Disney.
Kiến trúc bên ngoài của Neuschwanstein được thiết kế với sự căn chỉnh hoàn hảo theo tỉ lệ vàng, tạo nên một bức tranh hoàn mỹ về sự đồng đều, cân xứng tự nhiên. Neuschwanstein cũng là một điểm đến du lịch nổi tiếng thu hút đông đảo khách du lịch đến tham quan, chụp ảnh.
Lâu đài Neuschwanstein, Đức được xây dựng với kiểu kiến trúc độc đáo
4.5 Tòa nhà Dancing House ở Séc
Tòa nhà Dancing House ở Séc được xây dựng và hoàn thành vào năm 1996, tuy nhiên, tòa nhà lại gây ra những tranh cãi về kiểu thiết kế phi truyền thống giữa các kiến trúc Baroque, Gothic và Art Nouveau nổi tiếng trong khu vực. Xét về tỉ lệ vàng trong kiến trúc, tòa nhà này đạt đến tỉ lệ vàng 66.87% tạo nên điểm nhấn độc đáo trong không gian kiến trúc chung. Tòa nhà này cũng được xem là biểu tượng của sự đổi mới và sáng tạo độc đáo trong lĩnh vực xây dựng.
4.6 Nhà thờ Florence, Italy
Nhà thờ Florence ở Italy hoàn thành vào năm 1436, là một trong những thánh đường lớn nhất tại Italy. Thiết kế nổi bật của nhà thờ này chính là hệ mái vòm bằng gạch, hình dáng thiết kế ngoại thất được căn chỉnh để đảm bảo tỷ lệ vàng đạt 67.52%, mang đến vẻ đẹp cân đối đặc biệt trong kiến trúc. Ngoài ý nghĩa về mặt tôn giác, Florence cũng là một tuyệt tác kiến trúc, làm nên vẻ đẹp cho thành phố này.
4.7 Tòa nhà Casa Mila, Tây Ban Nha
Tòa nhà Casa Mila là tòa dinh thự được xây dựng theo phong cách hiện đại ở Barcelona, Tây Ban Nha. Tòa nhà được đưa vào hoạt động năm 1906, với mặt tiền thiết kế bằng đá nhấp nhô, ban công sử dụng sắt rèn uốn lượn tạo điểm nhấn đặc biệt. Kiến trúc của tòa nhà được tính toán để đảm bảo tỷ lệ vàng lên đến 68.64%, tạo ra không gian kiến trúc cân đối tự nhiên. Tòa nhà này cũng là bảo tàng nghệ thuật độc đáo, tô điểm thêm cho bức tranh văn hóa của Barcelona.
Tòa nhà Casa Mila, Barcelona đạt tỉ lệ vàng 68.64%
Như vậy bài viết trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn về tỉ lệ vàng trong kiến trúc và cách các nhà thiết kế, kiến trúc sư ứng dụng tỉ lệ này vào thiết kế. Bạn có thể tham khảo thêm về các công trình nổi tiếng được xây dựng theo tỉ lệ vàng 1.61803 để mở rộng ý tưởng thiết kế cho công trình của chính mình.
